Over Hermine

Beeldend kunstenaar Hermine Stam studeerde aan de Academie Minerva in Groningen en volgde daarna de opleiding Sonologie aan het Conservatorium in Den Haag. Naast haar kunstenaarspraktijk werkte ze jarenlang als kunstadviseur.

Hermine maakt conceptuele kunst. Ze bedenkt een systeem of schema en werkt dat uit. Haar schilderijen ontstaan door repeterende handelingen. De kunstenaar werkt vaak aan meerdere schilderijen tegelijk. “Ik leg bijvoorbeeld vijf doeken naast elkaar en beschilder die met verschillende kleuren verf. Meestal rood, groen, geel, blauw en wit. Daarna draai ik ze een kwartslag. Die handeling herhaal ik meerdere keren.” De werken horen duidelijk bij elkaar, maar zijn toch zeer divers. Hermine werkt graag serieel. Het ene werk is aanleiding voor het volgende, ze versterken elkaar.

Het telkens herhalen van een handeling werkt meditatief volgens de kunstenaar. “Steeds weer die beweging, het vaste ritme, daar kan ik echt van genieten. Het schilderen vergt wel een bepaalde concentratie. Soms kost het me moeite om dit vol te houden en me niet te laten afleiden.“

Interactie met de toeschouwer

Al schilderend ontstaat een beeld wat Hermine van te voren niet heeft voorzien. “Als ik een concept bedenk, heb ik geen eindproduct voor ogen. Dat maakt het interessant. Inmiddels weet ik uit ervaring sneller waar een bepaalde handeling heen gaat. Dat is jammer, het naïeve en de verwondering verdwijnen zo een beetje.”

Hermine communiceert graag via haar kunst met de toeschouwer. Ze wil het werk tonen en bespreken, de interactie met bezoekers boeit haar. Door middel van titels als ‘Mandala’ en ‘Layers’ probeert ze mensen toegang te geven tot haar werk. “Ik tracht ze mee te nemen in mijn gedachtegang. Mensen vragen me bijvoorbeeld hoe het beeld is ontstaan met vaak een interessant gesprek tot gevolg. Ik word daar gelukkig van. Een toeschouwer kan ook deelnemer zijn alleen al door te kijken of door te participeren in een installatie of performance van mij.”

Voor haar installaties gebruikt de kunstenaar meestal materialen die ze voorhanden heeft. Recentelijk gebruikte ze de versnipperde facturen van de afgelopen dertig jaar voor haar werk als kunstadviseur. Voor een andere installatie leende ze vijftien zakken zaagsel van haar buurman die een timmerbedrijf heeft. “Ik vormde er zeven hopen mee en legde er vlonders voor met witte kussentjes om op te zitten. Het werd een meditatieplek met uitzicht op een soort gebergte.”

Natuurfenomenen, rasters en muziek

Hermine is ook performance kunstenaar. Haar favoriete performance ooit was ‘De biechtmoeder’. In een lege katholieke kerk in de Baarsjes in Amsterdam had ze met een aantal kunstenaars een expositie georganiseerd. “In een van de biechthokjes zat ik op de biechtstoel. Bezoekers knielden en wilden echt biechten, het was zo bijzonder. Tijdens een performance heb je direct contact met het publiek, daar houd ik van.”

Inspiratie kan zich op elk moment van de dag aandienen. De kunstenaar heeft een passie voor weefsels en gelaagdheden. Structuren en rasters boeien haar zoals die van honingraatkarton of steengaas. Muziek is ook een inspiratiebron. “De intensiteit en de gelaagdheid ervan raakt me.” Ze is daarnaast gefascineerd door natuurfenomenen als licht, water en ijs. Wat haar momenteel enorm intrigeert is mycelium, een ondergrondse schimmelstructuur. “Het is overal, maar je ziet het niet, een dicht netwerk van fijne, vertakkende draden. Het zijn communicatielijnen die heel erg lijken op wat er boven de grond gebeurt. Echt waanzinnig.”

Ondergronds staat parallel aan onderhuids volgens Hermine. Beiden vinden plaats onder de oppervlakte zoals aardverschuivingen, de groei van boomwortels en de prikkelopvang van zintuigen en het zenuwstelsel. “De aardkorst is als een huid, het omhult, verandert en vernieuwt. Deze processen probeer ik weer te geven in gelaagdheden in mijn schilderwerk.”

De kunstenaar woont en werkt in Haarlem.

Tekst: Meta van der Meijden, www.textstudio.nl